Wat is een funderingsonderzoek en wanneer is het nodig?

Het Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF) onderscheidt drie stappen. Je begint met de lichtste stap en gaat alleen verder als dat nodig is.

Het verkennend onderzoek geeft een risicoklasse met een advies. Volgens KCAF is die uitkomst hoogstens drie jaar geldig.

Is de risicoklasse laag, dan is geen vervolgonderzoek nodig. Is hij hoog, dan volgt fase 1.

• Verkennend onderzoek (quickscan of fase 0): archief, scheuren en metingen, zonder graven
• Fase 1: uitgebreid onderzoek boven de grond, binnen en buiten, zonder inspectieput
• Fase 2: onderzoek aan de fundering zelf, met een inspectieput
• Bij houten palen hoort in fase 2 ook houtonderzoek, met monsters voor het laboratorium

KCAF schrijft dat alle drie de stappen de KCAF-richtlijn Fundering onder gebouwen volgen. Die richtlijn is van 22 november 2022. Bij het verkennend onderzoek hoort ook het Addendum QuickScan, van 2 juni 2026.

Eerder werkten onderzoekers met twee richtlijnen van F3O: een voor houten paalfunderingen (2016) en een voor ondiepe funderingen. F3O was de brancheorganisatie van onderzoekers en andere betrokkenen bij oude funderingen.

F3O is in 2018 opgeheven en ging verder als Platform Funderingsonderzoek bij KCAF. Dat platform werkte met andere partijen aan de nieuwe richtlijn. Die voegt de richtlijnen voor houten palen en ondiepe funderingen samen.

Staat er in een ouder rapport nog “F3O-richtlijn”? Dan gaat het om een voorganger van de KCAF-richtlijn.

NEN 8700 geeft de grondslagen om de constructieve veiligheid van een bestaand bouwwerk te beoordelen, ook bij verbouw. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) verwijst ernaar, schrijft NEN.

NEN 8707 hoort bij dezelfde reeks en gaat over bestaande geotechnische constructies. NEN 8701 geeft de belastingen voor verbouw en voor de beoordeling van bestaande bouw. De KCAF-richtlijn verwijst naar deze normen bij de beoordeling van een fundering.

Op 3 november 2026 stond NEN 8707:2018+C2:2023 op nen.nl als definitieve versie. Voor NEN 8700 vroeg NEN in juli 2026 commentaar op een ontwerp voor een nieuwe versie.

Bij een bouwkundige keuring kijk je alleen naar wat zichtbaar is. Keursnel toetst niet aan de KCAF-richtlijn of aan deze normen. Het standaardrapport zegt ook dat constructieve berekeningen buiten de keuring vallen.

Zoek je de funderingsviewer of het funderingslabel van KCAF? Zo staat het op 3 november 2026:

• De funderingsviewer is een landelijke kaart van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) en KCAF. Hij toont gebieden waar aandacht op zijn plaats is voor problemen met houten palen.
• Het funderingslabel was een test van KCAF in oktober 2020. Sinds begin november 2020 toont die website geen risicoschatting meer.
• Voor informatie per pand verwijst KCAF nu naar FunderMaps, de Nationale Database Funderingen.
• Een kaart of risicoklasse is geen oordeel over één woning. Onderzoek aan het pand gaat volgens KCAF voor een schatting uit een model.

Signalen zijn scheuren, scheefstand en aflopende vloeren. Ook klemmende deuren kunnen op een probleem met de fundering wijzen.

Het NHG-model vraagt bij scheefstand of scheuren onderzoek naar de oorzaak door een deskundige. De maatregelen volgen uit diens rapport.

Sinds 1 april 2026 geeft het model taxatierapport Woonruimte een funderingsrisicoklasse van A tot en met E. Bij klasse D of E is volgens NHG meestal aanvullend onderzoek nodig.

Vanaf 1 januari 2027 wordt dat een vaste regel. Dan is bij klasse D of E een verkennend funderingsonderzoek verplicht, volgens de Voorwaarden en normen van NHG.

Raadt de taxateur ook nadrukkelijk een keuring aan, om iets anders dan de fundering? Dan zijn het funderingsonderzoek en de keuring allebei verplicht.

Dit is geen juridisch advies. De geldverstrekker beoordeelt de uitkomst.

De fundering ligt in de grond en is meestal niet te zien. Je let daarom op wat wel zichtbaar is.

Kijk naar het zichtbare deel in de kruipruimte of de kelder. Kijk elders in de woning naar scheuren, scheefstand en aflopende vloeren.

Zie je zulke signalen? Adviseer dan een funderingsonderzoek. Alleen dat onderzoek geeft zekerheid over de fundering.

Volgens NEN hebben bijna een half miljoen woningen in Nederland funderingsschade. Bewoners of kopers weten dat niet altijd.

Keursnel heeft er een eigen hoofdstuk voor: 21 Fundering. In het NHG-model heeft de fundering de code A.0.

Zie je signalen? Kies dan een antwoord met het oordeel nader onderzoek. Zo'n post staat in de NHG-bijlage ook bij de Opmerkingen.

Heeft het antwoord geen bedrag, dan staat er een reden bij, zoals nader onderzoek. Wil je het onderzoek zelf begroten? Zet dan een eigen bedrag en een termijn.

Bij een appartement telt voor de fundering alleen het deel van de woning, volgens de kostenverdeling (k.v.).